De metamorfose van Hilversumse jaren '30 villa's — waarom architecten nu smeken om die originele glas-in-lood ramen te mogen behouden

Van moderne makeover naar authentieke appreciatie

Nog geen decennium geleden was het een automatisme: u kocht een charmant object uit de jaren dertig in de Hilversumse villawijken, en de eerste actie was het vervangen van 'die ouderwetse raampjes' door strakke, onderhoudsvrije alternatieven. Praktisch, werd er gezegd. Energiezuinig. Modern.

Wat een vergissing dat bleek te zijn. De huidige generatie architecten — veelal opgegroeid tussen de hedendaagse nieuwbouwwoningen waar hun ouders destijds zo enthousiast naar verhuisden — ziet die authentieke details nu als onvervangbare erfenis. De ironie wil dat diezelfde ouders, inmiddels in hun villegiature-fase, ineens beseffen wat ze hebben weggegooid.

De kunst van het koesteren van karakter

Het gaat natuurlijk niet alleen om de ramen. De complete architecturale integriteit van deze objecten staat tegenwoordig centraal bij elke renovatie. Waar vroeger alles werd opengebroken tot één grote open living space (het was de tijd van de woonkeuken-obsessie), zoeken hedendaagse bewoners juist naar het behoud van de oorspronkelijke kamerverdeling.

De kleine heren en dames lijken dit overigens intuïtief te begrijpen — zij spelen met evenveel plezier verstoppertje in authentieke alkoven als hun grootouders destijds deden. Functionaliteit en charme blijken wonderwel samen te kunnen gaan, mits men de moed heeft om niet elke hoek van het huis te willen optimaliseren.

Zelfs de professionele bezigheden van eigenaars spelen een rol: waar de Tesla op de oprit staat voor het dagelijkse woon-werkverkeer, fungeert de villa als een soort mentale reset-knop. Die glas-in-lood ramen filteren niet alleen het licht, maar ook de hectiek van de hedendaagse bestaan.

Waarom origineel nu onbetaalbaar is

Het cynische van de situatie is dat reproductie van originele details tegenwoordig vaak duurder uitvalt dan behoud ervan. De ambachtslieden die deze ramen oorspronkelijk vervaardigden, werkten nog in een tijd waarin vakmanschap niet per se exclusief hoefde te zijn. Tegenwoordig is elke restauratie een kostbaar maatwerk-project.

De markt heeft dit natuurlijk allang door. Objecten met authentieke details — de oorspronkelijke terrazzo vloeren, de originele radiatoren, die fameuze glas-in-lood ramen — bedingen inmiddels representatieve meerprijs. Wat ooit werd weggegooid om eigentijds te zijn, maakt nu het verschil tussen een 'gewoon' huis en een object met karakter.

En zo stuurt de bakfiets-generatie hun architecten met de opdracht: "Vooral niets veranderen aan die prachtige ramen." Terwijl diezelfde ramen twintig jaar geleden nog als eerste sneuvelden onder de sloophamer. Men zou bijna denken dat smaak cyclisch is — maar dat zou natuurlijk veel te democratisch gedacht zijn voor 't Gooi.