Een dag op de Loosdrechtse Plassen — een beschaafde handleiding voor de waterminnende bezoeker

1. Het vaartuig — de eerste en belangrijkste keuze van de dag

Een dag op de Plassen begint, net als elke beschaafde onderneming, met de juiste uitrusting. Wie het idee koestert van hijsen, gieren en het incidentele "klaar om te wenden!" boekt zich een zeilboot bij een van de jachthavens aan de Oud-Loosdrechtsedijk. Wie liever een glas wijn op tafel houdt zonder dat het kantelt, kiest voor een sloep — bij Bootverhuur Manten, Vuntus Vloot of Bootverhuur de Otter is de keuze ruim, en bij de meeste varianten is een vaarbewijs niet vereist (al is enig nautisch fatsoen wel zo prettig voor de medezeilers). Voor wie liever stilte boven snelheid verkiest, biedt Green Joy elektrische fluistersloepen voor tien personen, vanuit Jachthaven Het Anker aan de Oud-Loosdrechtsedijk — geluidloos, geurloos, en opvallend gunstig voor de sfeer aan boord. Reserveer altijd vooraf: improvisatie is een mooi concept, totdat u op een zaterdagochtend met lege handen op de steiger staat.

2. Kasteel Sypesteyn — een cultureel intermezzo voor wie meer wil dan water

De Loosdrechtse Plassen zijn niet uitsluitend een aangelegenheid van wind en water — hier en daar verbergt het landschap een werkelijk bijzondere historische parel. Aan de Nieuw-Loosdrechtsedijk in Nieuw-Loosdrecht ligt Kasteel Sypesteyn, gebouwd aan het begin van de twintigste eeuw maar in een bouwstijl die met aanstekelijke ijver naar de zeventiende eeuw verwijst. Het kasteel huisvest een museum waar men porselein, familieportretten en interieurs kan bewonderen die door jonkheer Henri van Sypesteyn (1857–1937) met enig dwingend perfectionisme bijeen werden gebracht. Een uitgelezen excursie voor de regenachtige momenten — of voor het gezelschapslid dat na twee uur op het water 'iets cultureels' is gaan eisen.

3. Lunch aan het water — waar het werkelijk om draait

Het hoogtepunt van iedere dag op de Plassen is, en blijft, de lunch. Men vaart aan bij Restaurant Kompas Loosdrecht, dat een terras heeft met uitzicht op de Loosdrechtse Plassen en een keuken die de klassieke verfijning brengt waar dit landschap om vraagt. Wie iets meer drukte en wat meer havenromantiek waardeert, vaart door naar De Haven Club aan de Porseleinhaven — twee terrassen, waarvan het tweede (via een bruggetje bereikbaar) een uitzicht over haven en plassen biedt dat menige Riviera-locatie verlegen zou doen kijken. Bar Bistro Wetterwille is dan weer het adres voor wie het kleinschaliger wil en een eerlijke lunch op prijs stelt boven het schouwspel. En voor de echte nautische puristen: Eetcafé De Eend is per boot bereikbaar en blijft daarmee voor velen de meest authentieke optie — een plek waar zeillaarzen en linnen broeken even moeiteloos naast elkaar bestaan.

4. De fluisterboot — voor wie het zelf liever niet wil sturen

Voor wie de gedachte aan zelf varen toch enigszins beangstigend vindt — en daar is geen schande in — vaart De Fietsboot in het vaarseizoen (voorjaar tot eind september) elektrisch en fluisterstil vanuit de Porseleinhaven in Oud-Loosdrecht. Vertrek om 10:00 uur, drie keer per dag, langs het recreatie-eilandje Markus Pos en de Fuut tot aan de Strook. Op zondagochtend in de zomer vaart bovendien de Vroege Vogel Vaart (07:00–09:00 uur) door het stiltegebied Kievitsbuurt. Tarief: een symbolische twee euro per persoon per traject, kinderen tot twaalf jaar varen gratis; reserveren kan niet, en er mogen maximaal twaalf passagiers aan boord. Het is precies dat soort onverwacht-democratische voorziening die Nederland zo onnavolgbaar maakt: voor de prijs van een croissant glijdt u geluidloos door een natuurgebied dat elders ter wereld een toegangshek met betalingsverplichting zou hebben.

5. De borrel bij zonsondergang — het ritueel waar alles op uitloopt

Geen dag op de Plassen is compleet zonder de borrel die de zon vergezelt op haar weg naar de horizon. Aan boord, met de motor uit en de fenders rustig kreunend tegen een aanlegsteiger, opent men een fles droge witte wijn (een Sancerre is nooit verkeerd, een Chablis evenmin), verdeelt men de huisgemaakte tapenade, en kijkt men in stilte hoe het licht over het water glijdt. Dit is het moment waarvoor het hele uitje feitelijk is georganiseerd — alles ervoor was logistiek. De zwanen passeren, de bel van een verdwaalde optimist klinkt in de verte, en u vraagt zich af waarom u eigenlijk ooit nog ergens anders heen wilt. Een vraag die op de Loosdrechtse Plassen geen antwoord behoeft.

Praktisch — voor wie het nuchter wil naderen

Reserveer uw vaartuig minstens een week van tevoren in het hoogseizoen (mei tot september), kleed u in lagen — het waait altijd net iets harder dan u dacht — en neem zonnebrand mee, ook bij bewolking. Het meest charmante vertrekpunt is de Oud-Loosdrechtsedijk, waar de meeste verhuurbedrijven zich bevinden en parkeren doorgaans soepel verloopt. Vanuit Hilversum is het een korte autorit; vanuit Amsterdam iets langer — en het waarschijnlijk waardige excuus voor de rest van uw weekend.