15 dingen die u nog niet wist over 't Gooi — maar eigenlijk wel had moeten weten

1. Een kwart van Blaricum is miljonair — en niemand heeft het erover

Het is officieel: in Blaricum is ongeveer één op de vier huishoudens miljonair (24,7 procent op 1 januari 2024), ruim vier keer het landelijke gemiddelde van 5,5 procent. Toch ontkomt niemand aan de aangenaam Gooische gewoonte om er nooit, maar dan ook nooit, expliciet over te spreken. Dat is geen schaamte — dat is etiquette.

2. Bloemendaal is officieel rijker — en dat steekt een beetje

Blaricum en Laren staan hoog op de ranglijst, maar de eerste plaats is voor Bloemendaal: daar had op 1 januari 2024 34,6 procent van de huishoudens een vermogen van een miljoen euro of meer. Laren volgt met 33,9 procent, Blaricum staat derde. Een feit dat men in 't Gooi met aangeleerde nonchalance verneemt.

3. De wortels van mediastad Hilversum liggen in 1918

De Nederlandsche Seintoestellen Fabriek (NSF) vestigde zich in 1918 in Hilversum, en op 21 juli 1923 vond vanuit dit bedrijf de eerste reguliere Hilversumse radio-uitzending plaats. Vanaf dat moment was de stad onlosmakelijk verbonden met het uitzendwezen. Dat verklaart waarom iedere Gooier instinctief weet hoe een microfoon werkt.

4. De VARA koos in 1928 voor de Heuvellaan

Met geld van De Centrale verwierf de VARA in 1928 villa Quiete aan de Heuvellaan 33, om vervolgens op het perceel de eerste speciaal voor radio ontworpen studio van Nederland te bouwen. In de jaren vijftig hield de VARA-serie "De Familie Doorsnee" ruim drie miljoen luisteraars aan de radio gekluisterd — een luistercijfer waar Netflix vandaag nog naar verlangt.

5. AVRO koos in 1936 voor de 's-Gravelandseweg

De AVRO-studio aan de 's-Gravelandseweg, ontworpen door de architecten Merkelbach en Karsten, opende haar deuren op 2 juli 1936. Het pand is nog altijd een schoolvoorbeeld van het Nieuwe Bouwen — al zal de gemiddelde voorbijganger tegenwoordig denken dat het een hippe yogastudio is.

6. Het Mediapark heette tot 1988 gewoon 'Omroepkwartier'

Pas in 1988 kreeg het terrein in Hilversum-Noord, waar in 1961 de eerste paal de grond in ging, zijn huidige internationaal-klinkende naam. Daarvóór heette het simpelweg Omroepkwartier — een naam die, al moet men het toegeven, eigenlijk veel beter past bij de Hollandse aard van het project.

7. Het Raadhuis van Dudok is een Gesamtkunstwerk tot in de letters

Willem Marinus Dudok ontwierp niet alleen het pand, maar ook het meubilair, de vloerbedekking, de lampen, het hang- en sluitwerk — en zelfs de belettering in het gebouw. Voor de gevels liet hij gele bakstenen in een speciaal langwerpig formaat maken. Op 14 juli 1931 werd het officieel geopend door de Commissaris van de Koningin van Noord-Holland.

8. Het Raadhuis kostte €14,5 miljoen om te restaureren

Tussen 1989 en 1995 onderging het Dudok-monument een grondige restauratie waarbij het zijn oorspronkelijke kleuren terugkreeg. Kosten van de operatie: 32 miljoen gulden — destijds aanzienlijk, vandaag een schijntje voor wat het opleverde.

9. Het Trompenbergkwartier dankt haar bestaan aan een kuuroord

Trompenberg ontstond in 1875, toen de artsen Jacobus Penn en Johan Fredericus van Hengel er de N.V. Herstellingsoord De Trompenberg oprichtten, voor patiënten die in de gezonde Gooische lucht moesten aansterken. Rondom verrezen al snel villa's voor welgestelden die ontdekten dat herstellen er aangenamer was dan thuis. Het noordwestelijke villagebied is sinds 2007 beschermd stadsgezicht.

10. De Loosdrechtse Plassen zijn ontstaan door turfwinning

Wat veel bezoekers niet beseffen: de Loosdrechtse Plassen zijn geen natuurlijke meren, maar het bijproduct van eeuwenlange turfwinning. In de 17e en 18e eeuw maakte de baggerbeugel het mogelijk om het veen ook onder water af te graven, waarna de golfslag bij storm de smalle legakkers wegsloeg. De huidige plassen zijn het resultaat: rendabele tegenslag.

11. De Vesting Naarden is nog vrijwel intact

Naarden bezit een van de best bewaarde stervormige vestingen van Europa, compleet met dubbele grachten en bastions. De Utrechtse Poort dateert uit 1877 en is sinds 1994 een rijksmonument. Wie er voor het eerst komt, vraagt zich onmiddellijk af waarom dit niet veel beroemder is — wat in feite een typisch Gooische gedachte is.

12. De 'Gooische Moordenaar' was een tram

De legendarische tramlijn die Amsterdam met 't Gooi verbond, kreeg haar weinig flatteuze bijnaam vanwege de vele ongelukken, die in totaal aan 117 mensen het leven kostten. Tussen Amsterdam en Naarden werd de tram in 1939 vervangen door een busdienst; binnen 't Gooi reden nog tot 1947 reizigerstrams — een einde dat door menig Gooier nog altijd met enige spijt wordt genoemd, ook door wie er nooit in heeft gezeten.

13. 't Gooi werd pas eind 19e eeuw écht 'het Gooi'

Tot in de tweede helft van de negentiende eeuw was 't Gooi vooral een gebied van heide, schrale zandgronden en armoedige essen. Pas met de komst van vermogende Amsterdammers, gelokt door de gezonde lucht en de goede treinverbinding, transformeerde de regio in het lommerrijke villalandschap dat wij vandaag kennen. Een metamorfose in nog geen vijftig jaar.

14. Berlage, Hanrath én Salm bouwden allemaal in Trompenberg

Tussen 1880 en 1930 ontstond in het noordwesten van Hilversum een villapark dat door architecten van het hoogste kaliber werd vormgegeven: H.P. Berlage, J.W. Hanrath en A. Salm drukten er hun stempel. Daarnaast verrezen markante bouwwerken zoals de watertoren en het VARA-studiocomplex. Een wijk waar elke wandeling onbedoeld een college bouwkunde wordt.

15. De Gooise landhuisstijl heeft ook Engelse wortels

De zogenaamde Gooise landhuisstijl — met zijn rieten daken en knus-monumentale voorkomen — is geen puur Gooise uitvinding: architecten als J.W. Hanrath keken rond 1900 naar de traditionele bouwstijl uit de omgeving, maar lieten zich ook inspireren door de Engelse landhuisarchitectuur. Wat begon als praktische vormgeving voor villa's-tussen-de-bossen werd uiteindelijk het visuele handelsmerk van de regio. En, zoals het een goed Gooisch handelsmerk betaamt: niemand vraagt er geld voor.